Η διαλειμματική νηστεία (intermittent fasting) έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια και πολλές γυναίκες -δικαίως- αναρωτιούνται αν αξίζει να τη δοκιμάσουν. Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή, καθώς η πολυπλοκότητα του γυναικείου ορμονικού συστήματος θέτει ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια της διαλειμματικής νηστείας για γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), προβλήματα γονιμότητας και για όσες διανύουν την κλιμακτήριο ή βρίσκονται σε εμμηνόπαυση.

Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τι δείχνουν οι πρόσφατες επιστημονικές μελέτες σχετικά με τη διαλειμματική νηστεία στις γυναίκες. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε από την αρχή ότι η έρευνα είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, με μικρό αριθμό μελετών και περιορισμένη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση.

Τι Είναι η Διαλειμματική Νηστεία;

Η διαλειμματική νηστεία είναι ένα μοτίβο διατροφής που εναλλάσσει περιόδους κατανάλωσης τροφής με περιόδους πλήρους νηστείας. Οι πιο συνηθισμένες μορφές διαλειμματικής νηστείας είναι οι ακόλουθες:

Χρονικά Περιορισμένη Διατροφή (Time–Restricted Eating – TRE)

Η πιο δημοφιλής και μελετημένη μορφή διαλειμματικής νηστείας. Σύμφωνα με αυτό το μοτίβο, η κατανάλωση τροφής περιορίζεται για συγκεκριμένο αριθμό ωρών:

• 14:10: Νηστεία για 14 ώρες, κατανάλωση τροφής εντός 10 ωρών
• 16:8: Νηστεία για 16 ώρες, κατανάλωση τροφής τις υπόλοιπες 8 ώρες
• 12:12: Η πιο «ήπια» προσέγγιση, όπου εναλλάσσεται κατανάλωση τροφής σε παράθυρο 12 ωρών με ισάξια αποχή 12 ωρών.

Άλλες Μορφές

• Δίαιτα 5:2: το μοτίβο αυτό περιλαμβάνει «φυσιολογική» διατροφή για 5 ημέρες της εβδομάδας και αυστηρό περιορισμό (500-600 θερμίδες) για τις υπόλοιπες 2 ημέρες
• Εναλλασσόμενη Νηστεία (Alternate Day Fasting): Εναλλαγή μεταξύ ημερών κανονικής διατροφής και ημερών με περιορισμένη διατροφική πρόσληψη

Διαλειμματική Νηστεία και Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

Το PCOS είναι μια από τις πιο συχνές ενδοκρινολογικές διαταραχές που επηρεάζουν γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2025 εξέτασε την επίδραση της διαλειμματικής νηστείας στη γονιμότητα και τις αναπαραγωγικές ορμόνες σε γυναίκες με PCOS.

Τα προκαταρκτικά ευρήματα έδειξαν πιο τακτικές περιόδους στο 33-40% των γυναικών, βελτίωση στα ποσοστά ωορρηξίας, βελτιωμένο ορμονικό προφίλ, μειωμένη ινσουλινοαντίσταση και φλεγμονή και χαμηλότερο σωματικό βάρος.

Ωστόσο η ανασκόπηση είχε σημαντικούς περιορισμούς: μικρό αριθμό μελετών και δείγματος (μόνο 3 μελέτες, με δείγμα κάτω από 30 γυναίκες η κάθε μια), σύντομη διάρκεια (8-12 εβδομάδες), μεθοδολογικές διαφορές (διαφορετικά πρωτόκολλα νηστείας).

Στα συμπεράσματα τους οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η διαλειμματική νηστεία ενδέχεται να είναι μια υποσχόμενη προσέγγιση, ωστόσο απαιτούνται περισσότερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες πριν μπορέσει να συσταθεί επίσημα ως θεραπευτική επιλογή για το PCOS.

Διαλειμματική Νηστεία και Περιεμμηνόπαυση/Εμμηνόπαυση

Μελέτες έχουν δείξει ότι η διαλειμματική νηστεία μπορεί να προσφέρει οφέλη κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, αν και τα δεδομένα είναι περιορισμένα και μικτά. Σε ότι αφορά τη διαχείριση βάρους, μια μελέτη έδειξε ότι μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που ακολούθησαν εναλλασσόμενη νηστεία για 24 εβδομάδες έχασαν κατά μέσο όρο 12% του σωματικού τους βάρους, ενώ μια άλλη έδειξε απώλεια 3,3% του βάρους σε 8 εβδομάδες με νηστεία που άφηνε παράθυρο 6 ωρών για την κατανάλωση τροφής.

Τα αποτελέσματα σε ότι αφορά τη μεταβολική υγεία δείχνουν ανάμικτά αλλά υποσχόμενα αποτελέσματα: βελτίωση της ινσουλινοευασθησίας, μείωση της αρτηριακής πίεσης και καλύτερο λιπιδαιμικό προφίλ.

Ωστόσο και πάλι υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί (αριθμός και διάρκεια των μελετών, ανεπαρκή στοιχεία για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην οστική πυκνότητα, μυϊκή μάζα και συνολική ευεξία αλλά και ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά συμμόρφωσης).

Σημαντική Σημείωση

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, η διαλειμματική νηστεία ενέχει κινδύνους πέρα από τις πιθανές διατροφικές ελλείψεις. Ειδικότερα, υπάρχει ο θεωρητικός κίνδυνος η παρατεταμένη νηστεία να στείλει στο σώμα μήνυμα έλλειψης διαθεσιμότητας τροφής, καταστέλλοντας πιθανώς τη γονιμότητα ως προστατευτικό μηχανισμό. Για αυτόν τον λόγο, οι γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν θα πρέπει να αποφεύγουν ακραίες πρακτικές νηστείας.

Αν Επιλέξετε να Δοκιμάσετε τη Διαλειμματική Νηστεία

Σημαντικό: Οι παρακάτω πληροφορίες δεν αποτελούν σύσταση για διαλειμματική νηστεία, αλλά καθοδήγηση για όσες επιλέξουν να τη δοκιμάσουν.

• Ξεκινήστε ήπια (π.χ. με παράθυρο 12:12)
• Τις ώρες που μπορείτε να φάτε, φροντίζετε να έχετε ποικιλία τροφίμων από όλες τις ομάδες
• Μην προχωρήσετε σε πιο αυστηρά πρωτόκολλα χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση, ειδικά αν έχετε ορμονικές διαταραχές ή προβλήματα υγείας
• Αν παρατηρήσετε αλλαγές στον κύκλο σας, κόπωση, ή άλλα συμπτώματα διακόψτε αμέσως
• Μην δοκιμάσετε αυτό το διατροφικό μοτίβο αν είστε έγκυος, θηλάζετε ή έχετε ιστορικό διατροφικών διαταραχών
• Μην περιμένετε “θαύματα” – τα οφέλη είναι συνήθως μέτρια
• Μην το δείτε ως “αποτυχία” αν τελικά δεν σας ταιριάζει (ελάχιστοι μπορούν να την ακολουθήσουν για πολύ καιρό!)

Γιατί η Ποιότητα της Διατροφής Είναι Πιο Σημαντική

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι:

1. Υπάρχουν διατροφικά μοτίβα όπως η μεσογειακή διατροφή με πολύ ισχυρότερα επιστημονικά δεδομένα για καρδιαγγειακή υγεία, μακροζωία και μεταβολική υγεία
2. Πολλές γυναίκες μπορούν να επιτύχουν τους στόχους υγείας τους με βελτίωση της ποιότητας διατροφής, χωρίς να χρειάζεται να επιβάλλουν κανόνες χρονικού περιορισμού
3. Ένα βιώσιμο μοτίβο διατροφής που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος μακροπρόθεσμα έχει να δώσει περισσότερα σωματικά και ψυχολογικά οφέλη σε σχέση με εντατικές και περιοριστικές παρεμβάσεις που δύσκολα υιοθετούνται δια βίου.

Αν η διαλειμματική νηστεία προκαλεί άγχος, οδηγεί σε διατροφικές ελλείψεις, έχει αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή, ή είναι δύσκολο να διατηρηθεί, η εστίαση στην ποιότητα της διατροφής με μεσογειακό μοτίβο είναι σίγουρα μια πιο ασφαλής επιλογή, ειδικά για εμάς τους Έλληνες που το φαγητό έχει ιδιαίτερη θέση στη ζωή μας.

Συμπέρασμα

Η διαλειμματική νηστεία έχει λάβει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, αλλά όταν πρόκειται για γυναικεία ορμονική υγεία, η εικόνα είναι πιο περίπλοκη. Για γυναίκες με PCOS ή εκείνες που βρίσκονται σε περιεμμηνόπαυση υπάρχουν προκαταρκτικά ευρήματα που δείχνουν πιθανά οφέλη, αλλά βασίζονται περιορισμένο αριθμό μικρών μελετών σύντομης διάρκειας. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερες, καλύτερα σχεδιασμένες και πιο μακροπρόθεσμες μελέτες. Για προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη υπάρχουν θεωρητικοί κίνδυνοι για τις αναπαραγωγικές ορμόνες και τη γονιμότητα που δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η Σημασία της Εξατομίκευσης

Δεν υπάρχει μία “ιδανική” διατροφική προσέγγιση που να είναι η κατάλληλη για όλους. Αυτό που λειτουργεί για την κάθε γυναίκα είναι πολύ ιδιαίτερο και εξαρτάται από το ιατρικό ιστορικό, την ψυχολογία, τις προτιμήσεις, τον τρόπο ζωής και το πολιτισμικό πλαίσιο.

Στην κλινική μου πράξη παρατηρώ ότι πολλές Ελληνίδες σε διάφορα στάδια της ζωής τους βελτιώνουν σημαντικά τα συμπτώματά τους και επιτυγχάνουν τους στόχους τους όταν επικεντρώνονται στην ποιότητα της διατροφής και όχι σε χρονικούς περιορισμούς.

Να θυμάστε πως η υγεία σας δεν καθορίζεται μόνο από το πότε ή ακόμα και το πόσο τρώτε. Το συνολικό πλαίσιο της διατροφής, η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος, οι σχέσεις, και η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντικά.

Χρειάζεστε εξατομικευμένη υποστήριξη;

Ως εξειδικευμένη διαιτολόγος στη γυναικεία ορμονική υγεία, προσφέρω προγράμματα για PCOS, περιεμμηνόπαυση, γονιμότητα και εγκυμοσύνη με βάση τη Μεσογειακή Διατροφή.

Πρόγραμμα Διατροφής για PCOS

Εστίαση στην ορμονική ισορροπία, διαχείριση ινσουλινοαντίστασης και διατήρηση μυϊκής μάζας.

Πρόγραμμα για Περιεμμηνόπαυση & Εμμηνόπαυση

Στήριξη για διαχείριση συμπτωμάτων, έλεγχο βάρους και διατήρηση υγείας οστών και μυών.

[Κλείστε Δωρεάν Συνεδρία Ενημέρωσης]

Σημείωση: Οι πληροφορίες σε αυτό το άρθρο προορίζονται για εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν αντικαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Συμβουλευτείτε πάντα έναν επαγγελματία υγείας πριν αλλάξετε τη διατροφή ή τον τρόπο ζωής σας.

Βιβλιογραφία

1. Velissariou M, et al. (2025). The impact of intermittent fasting on fertility: A focus on polycystic ovary syndrome and reproductive outcomes in women-A systematic review. Metabolism Open, 25, 100341.
2. Nutrients. (2024). Effect of Intermittent Fasting on Anthropometric Measurements, Metabolic Profile, and Hormones in Women with Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 17(15), 2436.
3. Mao L, et al. (2024). Effects of intermittent fasting on female reproductive function: a review of animal and human studies. Current Nutrition Reports, 13(4), 786-799.
4. Kalam F, et al. (2023). Effect of time-restricted eating on sex hormone levels in premenopausal and postmenopausal females. Obesity (Silver Spring), 31(Suppl 1), 57-62.
5. Journal of Mid-Life Health. (2025). Intermittent Fasting and Weight Management at Menopause. Journal of Mid-Life Health.
6. Al Zunaidy NA, et al. (2024). The effect of Ramadan intermittent fasting on anthropometric, hormonal, metabolic, inflammatory, and oxidative stress markers in pre-and post-menopausal women. Frontiers in Nutrition, 11, 1437169.
7. Kalsekar AS, et al. (2024). Effect of calorie restriction and intermittent fasting on glucose homeostasis, lipid profile, inflammatory, and hormonal markers in patients with polycystic ovary syndrome: a systematic review. Frontiers in Nutrition, 11, 1362226.
8. Clinical Nutrition ESPEN. (2025). The impact of intermittent fasting and Mediterranean diet on older adults’ physical health and quality of life: A randomized clinical trial.
9. Mattson MP, et al. (2019). Effects of Intermittent Fasting on Health, Aging, and Disease. New England Journal of Medicine, 381(26), 2541-2551.